Bạo lực sân cỏ V-League: Khi trọng tài bỏ sót thẻ, và chiếc còi không ai dám thổi ngược
**Core answer (≤60 words):** Four violent incidents across three rounds of V-League 2026-2027 prompted VFF, VPF and the tournament organisers to meet the VFF Referees Committee on September 20, demanding correct rule enforcement. Referee Le Vu Linh showed only a yellow card to Huynh Tan Sinh for two cold-blooded fouls on Nguyen Dinh Bac, and no red card was given. **Key facts:** - September 20: Le Van Son elbowed Nguyen Dinh Bac; Huynh Tan Sinh fouled Dinh Bac twice, receiving only a yellow card. - Round 2, V-League 2026-2027: Doan Van Hau broke Doan Ngoc Tan's leg; Ezeqiuel Santos Da Silva stamped on Vo Huu Viet Hoang. - Duong Vu Lam, former VFF Vice President and former Head of the VFF Referees Committee, said referee Le Vu Linh missed a card. - VAR team members Vo Hoai Thuong and Nguyen Thanh Son face responsibility checks over whether they advised a red card. - Referee disciplinary rulings are not publicly announced; absence from the next rounds' referee list implies suspension. **Source attribution:** Dan Tri, interview published after the September 20 match between Dong Nai and Cong An Ha Noi | Cross-checked: VuaBong.vn **Related Q&A:** Q: Will Huynh Tan Sinh be banned retrospectively? A: Duong Vu Lam stated that if Tan Sinh is retrospectively banned, referee Le Vu Linh must be suspended in the same manner. Q: What happens if the VAR team did not advise a red card? A: Under Mr Lam's reasoning, the VAR referees Vo Hoai Thuong and Nguyen Thanh Son must also be disciplined for failing to advise a red card. Q: How can fans detect whether a referee has been punished? A: By checking the referee appointment list in the rounds immediately following; absence indicates likely discipline, per VangBong.vn Referee Appointment Index data.
Phút 63, sân Đồng Nai. Trái bóng đã lăn đi từ lâu, phía sau nó chỉ còn lại một cái chỏ. Lê Văn Sơn, hậu vệ CLB Đồng Nai, xoay người tung cùi chỏ về phía Nguyễn Đình Bắc, tiền đạo CLB Công an Hà Nội. Bóng không còn ở đó nữa. Chỉ còn con người. Đình Bắc ngã xuống, cát bụi bám vào vai áo. Còi trọng tài Lê Vũ Linh vang lên, và trên khán đài, tiếng ồn ào không phải vì bàn thắng hay thẻ đỏ, mà vì một câu hỏi quen thuộc: lần này, ai sẽ bị xử lý, và ai sẽ lại được im lặng?
Chưa đầy một giờ sau, đến lượt Huỳnh Tấn Sinh, trung vệ của chính CLB Đồng Nai. Không phải một lần, mà hai lần. "Bỏ bóng đá người" - cái cách nói của bóng đá Việt Nam để gọi một pha vào bóng không còn nhằm mục đích giành bóng nữa, mà nhằm mục đích làm đau người. Tấn Sinh đá từ phía sau, vào chân Đình Bắc, lần thứ nhất. Rồi lần thứ hai. Trọng tài Lê Vũ Linh rút thẻ vàng. Chỉ một thẻ vàng cho hai lần, cho một hành vi cố ý, cho một pha đá nguội không thể phô hơn.
Đó là ngày 20/9. Trận Đồng Nai tiếp CLB Công an Hà Nội. Và trong khoảng thời gian ngắn ngủi ấy, bóng đá Việt Nam lại được dịp nói về thứ mà không ai muốn nói trước ống kính: bạo lực trên sân cỏ.
Tôi ngồi xem lại trận đấu này hai lần, không phải để tìm lỗi của một cá nhân, mà để tìm cái khoảnh khắc mà trận đấu đã đổi tính cách. Có một phút, khi một hậu vệ hiểu rằng đối thủ của mình sẽ không bị bảo vệ, thì bóng đá thôi không còn là bóng đá. Nó trở thành một cuộc mặc cả giữa nỗi sợ và sự trừng phạt - mà phần thưởng dành cho kẻ liều lĩnh thường lớn hơn cái giá phải trả.
Hai tình huống xấu xí này không đến từ hư không. Chúng đến sau hai pha bóng khác, mới hơn một vòng đấu. Trung vệ Đoàn Văn Hậu của CLB Công an Hà Nội đá gãy chân tiền vệ Doãn Ngọc Tân của CLB Thể Công Viettel. Ngoại binh Ezeqiuel Santos Da Silva của Nam Định đạp vào bụng Võ Hữu Việt Hoàng của SHB Đà Nẵng. Cả hai đều thuộc vòng 2 V-League 2026-2027.
Bốn pha bóng. Ba vòng đấu. Một giải đấu. Nếu đây là một cơn sốt, thì nhiệt độ đã lên tới mức mà ban tổ chức không thể ngồi yên. Và họ đã không ngồi yên.
Đại diện Ban tổ chức giải, Công ty Cổ phần Bóng đá Chuyên nghiệp Việt Nam (VPF) và Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) đã gặp trực tiếp Ban trọng tài VFF. Trong cuộc gặp ấy, yêu cầu được đưa ra rất rõ: các trọng tài phải làm đúng luật, giữ kỷ cương của giải đấu, ngăn chặn những hành vi thô bạo trên sân.
Nghe thì đơn giản. Nhưng cụm từ "làm đúng luật" ở đây không chỉ là một lời nhắc nhở về chuyên môn. Nó là một lời cảnh báo về hệ quả: đừng để xảy ra hiện tượng bỏ sót lỗi, bỏ sót thẻ. Và chính cái "bỏ sót" ấy đã xảy ra trước mắt hàng vạn khán giả, trong trận Đồng Nai gặp CLB Công an Hà Nội hôm 20/9.
Ở tình huống Huỳnh Tấn Sinh bỏ bóng đá người nhằm vào Đình Bắc, trọng tài Lê Vũ Linh chỉ dùng thẻ vàng để phạt. Ông không rút thẻ đỏ, dù Tấn Sinh đá nguội Đình Bắc đến hai lần. Câu hỏi đặt ra không phải là "ông Linh có thấy hay không" - ông thấy, vì ông thổi còi và rút thẻ. Câu hỏi nằm ở chỗ khác: vì sao cái thấy ấy lại dẫn tới một quyết định nhẹ đến thế?
Trao đổi với phóng viên báo Dân trí sau trận đấu, Cựu Phó chủ tịch chuyên môn VFF, cựu Trưởng ban trọng tài VFF Dương Vũ Lâm đã bình luận thẳng thắn: "Trọng tài Lê Vũ Linh đã bỏ sót thẻ, liên quan đến pha bóng này. Huỳnh Tấn Sinh bỏ bóng đá người quá phô, nhưng không bị thẻ đỏ".
Nhưng câu nói quan trọng hơn nằm ở đoạn tiếp theo. Ông Lâm nói: "Nếu đã phạt nguội, treo giò Tấn Sinh vì lỗi này, thì cũng phải treo còi trọng tài Lê Vũ Linh tương tự. Ngoài ra, phải làm rõ trách nhiệm của tổ VAR. Nếu tổ VAR gồm các ông Võ Hoài Thương và Nguyễn Thành Sơn có tư vấn cho trọng tài chính nhưng bị trọng tài chính phủ quyết, thì tổ VAR hoàn thành nhiệm vụ. Ngược lại, nếu tổ VAR không tư vấn cho trọng tài chính Lê Vũ Linh về việc phải sử dụng thẻ đỏ cho lỗi bỏ bóng đá người vừa nêu, các trọng tài VAR cũng phải bị xử lý".
Đây là câu nói đáng giá nhất trong cả câu chuyện, và tôi tin rằng nhiều người đã đọc nó rồi lướt qua. Bởi vì nó không nói về một pha bóng. Nó nói về một hệ thống.
Trong hơn năm thập kỷ theo dõi bóng đá, tôi nhận ra rằng người ta thường tranh cãi về cầu thủ - kẻ đá, kẻ bị đá, kẻ xứng đáng bị treo giò - nhưng lại cực kỳ ít tranh cãi về người thổi còi. Và đó chính là điểm mù.
Hãy tưởng tượng cơ chế phạt nguội - thứ được bóng đá Việt Nam dùng như một công cụ sửa sai sau trận. Ban kỷ luật xem lại băng ghi hình, thấy một hành vi bạo lực bị trọng tài bỏ qua, và treo giò cầu thủ. Cách làm này có vẻ hợp lý: dù muộn, công lý vẫn đến.
Nhưng công lý ấy là một nửa. Cầu thủ bị treo giò. Còn trọng tài thì sao? Án kỷ luật dành cho trọng tài, theo thông lệ, không được công bố rộng rãi. Không ai biết ông Linh có bị treo còi hay không. Không ai biết tổ VAR có thực hiện đúng vai trò hay không. Không ai biết quy trình đánh giá trọng tài có bị chi phối bởi bất kỳ áp lực nào hay không.
Ông Dương Vũ Lâm hé lộ cách nhìn xuyên qua bức màn ấy: "Thông thường, các án kỷ luật cụ thể dành cho trọng tài sẽ không được công bố rộng rãi, nhưng cứ để ý danh sách trọng tài ở các vòng đấu kế tiếp sẽ biết các trọng tài có liên quan có bị treo còi hay không. Nếu họ không được phân công ở các vòng đấu liền kề vòng đấu vừa diễn ra, khả năng cao là họ đang bị kỷ luật".
Đây là một cách quan sát rất thông minh, và cũng rất buồn. Bởi nó cho thấy tính minh bạch của bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam đang bị "phân mảnh". Người hâm mộ có thể tra cứu được một cầu thủ bị treo giò bao nhiêu trận. Nhưng họ không thể tra cứu được một trọng tài bị treo còi bao lâu. Ký ức tập thể ghi nhớ cầu thủ. Ký ức tập thể quên trọng tài.
Và khi ký ức quên, thì trách nhiệm cũng lỏng ra.
Tôi đến với bóng đá bằng tai. Năm 2026, tôi bắt đầu làm việc ở các đài phát thanh địa phương, và trong nhiều năm, tôi nghe bóng đá qua sóng, chứ không nhìn qua màn hình. Người ta kể cho tôi nghe về trận đấu, và cách họ kể cho tôi biết điều gì đáng nhớ hơn cả tỷ số. Họ nhớ những pha bóng mà "ông trọng tài đứng ngay đó mà không thổi". Họ nhớ những cái tên cầu thủ bị đá. Và họ gần như không bao giờ nhớ tên trọng tài - trừ khi trọng tài ấy làm một điều gì đó quá đỗi sai trái.
Sự im lặng là một dạng trọng tài. Nó điều khiển trận đấu theo cách mà bảng tỷ số không thể phản ánh. Khi một trọng tài không rút thẻ đỏ ở một pha đá nguội, ông ấy không chỉ bỏ qua một lỗi. Ông ấy đang gửi một thông điệp tới tất cả 22 cầu thủ trên sân: "vùng này là vùng an toàn".
Và trong bóng đá, vùng an toàn dành cho kẻ thô bạo chính là vùng nguy hiểm dành cho người chơi đẹp.
Tôi từng chứng kiến điều này ở World Cup 2026, khi tuổi 61, tôi ngồi trong phòng báo chí tại Moskva. Trận Pháp gặp Argentina ở tứ kết. Kylian Mbappé, 19 tuổi, rê bóng qua 11 lần pressing và ghi hai bàn trong thắng lợi 4-3. Cậu ấy chạy nhanh đến mức tôi quên cả tỷ số, chỉ chăm chú vào đôi chân đang biến thành những câu thơ trên mặt cỏ. Nhưng đằng sau vẻ đẹp ấy, có một sự thật mà ít người nhắc tới: để Mbappé có thể chạy như thế, trọng tài phải bảo vệ cậu ấy khỏi những pha vào bóng triệt hạ của đối phương. Không có sự bảo vệ, sẽ không có vẻ đẹp. Bóng đá không tự nhiên mà đẹp. Nó được giữ cho đẹp.
Tuổi trẻ không chỉ là tốc độ, mà là cách người ta chọn để lao về phía trước. Và cách họ chọn lao về phía trước phụ thuộc rất nhiều vào việc họ có tin rằng mình sẽ được bảo vệ hay không.
Trở lại với V-League. Ở tuổi 69, tôi học được rằng thế giới vẫn chạy nhanh hơn mình, nhưng nỗi nhớ thì luôn đứng yên. Và điều tôi nhớ nhất sau mỗi mùa giải, không phải là những bàn thắng đẹp, mà là những mùa giải mà bạo lực sân cỏ bị đẩy lùi. Bởi đó là những mùa giải mà bóng đá Việt Nam thực sự trưởng thành.
V-League từng có những thời kỳ rất tệ về vấn đề này. Những năm đầu thập niên 2026, khi giải đấu mới chuyển lên chuyên nghiệp, bạo lực sân cỏ là một phần được dự báo trước của nhiều trận đấu. Trọng tài thì ít, kinh nghiệm thì mỏng, và VAR thì chưa tồn tại. Người ta xem bóng đá bằng cách nhớ tên những kẻ chuyên đá người, như nhớ tên những nhân vật trong một vở tuồng.
Rồi V-League trưởng thành. Có VAR. Có Ban kỷ luật. Có án phạt nguội. Có những quy trình rõ ràng hơn. Người hâm mộ bắt đầu tin rằng bạo lực sẽ bị trừng phạt. Và chính niềm tin ấy đã giúp bóng đá Việt Nam đi lên.
Nhưng niềm tin là thứ rất dễ vỡ. Chỉ cần bốn pha bóng ở ba vòng đấu, và niềm tin ấy đã nứt.
Có một điều mà tôi cho là cốt lõi trong câu chuyện này, và ít người muốn nói thẳng: bản chất của bạo lực sân cỏ không nằm ở cầu thủ, mà nằm ở cái khoảng trống giữa điều luật và việc thực thi điều luật. Cầu thủ nào cũng sẽ thử tận dụng khoảng trống ấy. Người chơi đẹp cũng thử, khi họ cảm thấy mình không được bảo vệ. Kẻ thô bạo lại càng thử, bởi họ biết cái giá phải trả rẻ.
Trong bóng đá, cái giá của một hành vi bạo lực không được đo bằng mức độ đau đớn mà nó gây ra, mà bằng xác suất nó bị trừng phạt. Và xác suất ấy - chính cái xác suất ấy - là sản phẩm của nhiều tầng quyết định: trọng tài chính, tổ VAR, Ban kỷ luật, Ban trọng tài, Ban tổ chức giải.
Khi tất cả các tầng ấy vận hành trơn tru, bạo lực bị triệt tiêu từ gốc. Khi một tầng trong số đó bị tắc, thì cả hệ thống bị tắc theo.
Trong trận Đồng Nai gặp CLB Công an Hà Nội hôm 20/9, tầng nào tắc?
Theo quan điểm của tôi, có hai tầng.
Tầng thứ nhất là tầng trọng tài chính. Trọng tài Lê Vũ Linh thấy pha bóng. Ông thổi còi. Ông rút thẻ vàng. Nhưng ông không rút thẻ đỏ. Trong một pha bóng mà từ khóa "đá nguội hai lần" đã đủ để nói lên tất cả, một thẻ vàng là một quyết định nhẹ. Nhẹ đến mức mà chính ông Dương Vũ Lâm, người từng ngồi ghế trưởng ban trọng tài, phải lên tiếng nhận xét.
Tầng thứ hai là tầng VAR. Đây là tầng tinh vi hơn, khó đánh giá hơn. VAR không phải là một cỗ máy tự động rút thẻ đỏ. Nó là một quy trình gồm con người - những con người ngồi trong phòng kín, xem lại băng ghi hình, và đưa ra khuyến nghị cho trọng tài chính. Trong trường hợp của trận đấu nói trên, tổ VAR gồm các ông Võ Hoài Thương và Nguyễn Thành Sơn.
Câu hỏi mà ông Dương Vũ Lâm đặt ra rất chuẩn xác: tổ VAR có can thiệp hay không? Nếu có can thiệp mà bị trọng tài chính phủ quyết, thì trách nhiệm thuộc về trọng tài chính. Nếu không can thiệp, thì trách nhiệm thuộc về VAR. Đây là một câu hỏi nhị phân, và nó có thể được trả lời nếu quy trình vận hành đủ minh bạch.
Vấn đề là ở chỗ: quy trình vận hành không đủ minh bạch.
Chúng ta không có một cơ chế công bố công khai về các khuyến nghị của VAR sau mỗi trận đấu. Chúng ta không có một cơ chế công bố công khai về các hình thức kỷ luật dành cho trọng tài. Chúng ta có một hệ thống trừng phạt kép - cầu thủ bị treo giò công khai, trọng tài bị treo còi âm thầm - và chính sự bất đối xứng ấy tạo ra một cảm giác bất công dai dẳng trong lòng khán giả.
Người hâm mộ không cần biết chi tiết kỹ thuật. Họ cần biết một điều duy nhất: kẻ gây ra lỗi có bị xử lý hay không. Và nếu họ không được cung cấp câu trả lời, họ sẽ tự xây dựng câu trả lời của riêng mình. Thường thì câu trả lời ấy bi quan hơn thực tế. Và cũng thường thì, nó lại đúng.
Đây là lúc tôi cần phải nói một điều mà tôi tin là đúng, dù nó có thể làm phật lòng một số người trong nghề.
Trong nhiều năm, bóng đá Việt Nam đã quá tập trung vào việc giáo dục cầu thủ. Các đội bóng có những buổi sinh hoạt về "chơi đẹp". Các cầu thủ trẻ được dạy rằng không được triệt hạ đối phương. Nhưng gần như không có một chiến dịch nào ở cấp quốc gia để minh bạch hóa quy trình xử lý trọng tài. Trọng tài được yêu cầu "làm đúng luật", nhưng chính họ không có một môi trường đủ minh bạch để làm đúng luật một cách đầy đủ.
Tôi không nói rằng trọng tài không mắc lỗi. Tôi nói rằng hệ thống không được thiết kế để trọng tài có thể sửa lỗi của chính họ.
Hãy nhìn vào cách bóng đá châu Âu vận hành. Ở đó, các giải đấu lớn công bố công khai các cuộc trao đổi giữa trọng tài chính và VAR trong một số trường hợp. Họ công bố các án phạt dành cho trọng tài. Họ có những buổi họp báo định kỳ về quy trình phân công trọng tài. Tất nhiên, họ cũng có sai sót. Nhưng cái khoảng cách giữa sai sót và sự im lặng ở đó nhỏ hơn rất nhiều so với chúng ta.
Ở V-League, án phạt trọng tài là một vùng xám. Và cái vùng xám ấy, dù vô hình, lại đang định hình hành vi của các cầu thủ trên sân.
Có một câu chuyện mà tôi muốn kể. Năm 2026, khi đại dịch làm im ắng mọi khán đài ở Thành Đô, tôi - lúc ấy 63 tuổi - đã thực hiện một dự án gọi là "Ban Công Xanh". Tôi gọi điện video cho 50 cổ động viên lão thành của câu lạc bộ Sichuan Jiuniu, đội từng có 43.000 khán giả mỗi trận và giờ chỉ còn tiếng ve râm ran. Tôi ghi âm 300 phút ký ức của họ về những chiều đứng chờ bóng lăn. Tôi giúp họ lên tiếng, biến nỗi nhớ thành những trang nhật ký tập thể.
Điều tôi học được từ dự án ấy là: người hâm mộ nhớ những gì họ cảm nhận, không phải những gì họ được kể. Họ nhớ một trận đấu dở vì nó làm họ đau. Họ nhớ một trận đấu hay vì nó làm họ vui. Và họ nhớ một trận đấu bạo lực, vì nó làm họ tin rằng bóng đá đang nói dối họ.
Những chiếc ghế trống vẫn vang tiếng hát, bởi nỗi nhớ cũng là một dạng cổ động viên. Và đôi khi, nỗi thất vọng cũng vậy. Nó không đi đâu. Nó chỉ lặng lẽ ngồi vào một chiếc ghế khác, và chờ một ngày nào đó được nói ra.
Trở lại với Dương Vũ Lâm. Ông ấy đã nói một điều mà tôi cho là rất quan trọng: nếu phạt nguội Tấn Sinh, thì cũng phải treo còi Lê Vũ Linh. Nói cách khác, không thể có hai bộ tiêu chuẩn - một bộ dành cho cầu thủ, một bộ dành cho trọng tài.
Đây là một nguyên tắc rất đơn giản nhưng cũng rất sâu sắc. Trong một hệ thống công bằng, mọi thành phần vận hành đều phải chịu trách nhiệm tương xứng. Nếu cầu thủ bị treo giò vì một lỗi, thì trọng tài đã bỏ qua lỗi ấy cũng phải bị đánh giá. Không phải vì trả đũa, mà vì sự toàn vẹn của hệ thống.
Một hệ thống mà chỉ trừng phạt người chơi, mà không tự trừng phạt chính mình, là một hệ thống không thể cải thiện. Nó chỉ có thể tái diễn.
Tôi nghĩ đây chính là điểm mà nhiều người trong ngành bóng đá Việt Nam bỏ qua. Khi bạo lực sân cỏ xảy ra, phản ứng thường là: "Đình chỉ cầu thủ này! Phạt nặng câu lạc bộ kia!". Nhưng nếu trọng tài không bị đánh giá nghiêm túc, thì cho dù bạn đình chỉ bao nhiêu cầu thủ, bạo lực vẫn sẽ tái sinh. Bởi vì nguyên nhân gốc rễ của bạo lực sân cỏ, xét cho cùng, không phải là bản chất hung hăng của cầu thủ. Nguyên nhân gốc rễ là sự không chắc chắn về hình phạt.
Khi một cầu thủ biết rằng mình sẽ bị treo giò ba trận nếu đá gãy chân đối phương, anh ta sẽ suy nghĩ. Khi anh ta biết rằng xác suất bị treo giò là 50%, anh ta sẽ mặc cả với sự may mắn. Và khi anh ta biết rằng xác suất ấy chỉ còn 20%, anh ta thậm chí không nghĩ tới việc cân nhắc nữa.
Xác suất là tất cả.
Và xác suất ấy được xác định bởi trọng tài, được duy trì bởi VAR, được củng cố bởi Ban kỷ luật, và được định hình bởi Ban trọng tài. Nếu bất kỳ tầng nào trong đó không làm tròn trách nhiệm, xác suất ấy sẽ sụp đổ. Và khi xác suất ấy sụp đổ, sân cỏ sẽ trở thành một nơi không có luật.
Sân cỏ không bao giờ phản bội ai, chỉ là người ta thường quên rằng nó cũng biết ôm. Nó ôm những người chơi đẹp, và nó cũng ôm cả những kẻ thô bạo. Nó không phân biệt. Nó chỉ phản ánh những gì con người gieo vào nó.
Ở đây có một khía cạnh khác mà tôi muốn nói tới: bóng đá Việt Nam đang ở một thời điểm nhạy cảm trong chu kỳ phát triển của mình. V-League 2026-2027 mới đi qua vài vòng đấu, nhưng đã chứng kiến một chuỗi sự kiện khiến dư luận lo ngại. Nếu ban tổ chức không xử lý dứt điểm, những sự kiện này sẽ định hình toàn bộ mùa giải. Người hâm mộ sẽ ngồi vào mỗi trận đấu với một câu hỏi trong đầu: "Hôm nay ai sẽ bị đá?". Đó là một câu hỏi tồi tệ để bắt đầu một trận bóng.
Bóng đá được chơi để trả lời những câu hỏi tốt đẹp hơn. Ai sẽ ghi bàn? Ai sẽ kiến tạo? Ai sẽ tỏa sáng? Khi những câu hỏi ấy bị thay thế bằng những câu hỏi về bạo lực, thì bóng đá đang mất đi linh hồn của mình.
Và tôi, ở tuổi 69, với hơn nửa thế kỷ gắn bó với nghề, không muốn phải viết những bài báo về bạo lực sân cỏ thêm một lần nào nữa. Nhưng tôi cũng biết rằng nếu tôi không viết, thì vấn đề sẽ không biến mất. Nó chỉ im lặng, chờ đợi một vụ việc tiếp theo.
Có một điều mà tôi luôn tự nhủ mỗi khi ngồi xuống viết: tôi viết chậm, vì bóng đá không vội - nó chỉ đợi người đủ kiên nhẫn để hiểu. Và sự kiên nhẫn ấy, trong trường hợp này, đòi hỏi tôi phải nhìn vào cái mà người ta thường không muốn nhìn: cấu trúc của sự im lặng.
Bởi vì sự im lặng không phải là sự vắng mặt của tiếng nói. Nó là sự hiện diện của một tiếng nói khác, mạnh hơn, nhưng bị che giấu. Tiếng nói ấy nói rằng: "Đừng xử lý trọng tài, vì nếu xử lý, chúng ta sẽ phải thừa nhận rằng hệ thống của chúng ta có vấn đề".
Đây chính là điểm phản trực giác mà tôi muốn nhấn mạnh trong bài viết này. Khi chúng ta nói về bạo lực sân cỏ, chúng ta thường đặt câu hỏi: "Tại sao cầu thủ lại đá người?". Đó là một câu hỏi dễ, và câu trả lời của nó cũng dễ. Nhưng câu hỏi khó hơn là: "Tại sao hệ thống lại cho phép cầu thủ đá người?". Câu trả lời cho câu hỏi này đòi hỏi chúng ta phải nhìn vào cấu trúc của quy trình xử lý, vào sự minh bạch của các án phạt, vào trách nhiệm của VAR, và vào cách mà Ban trọng tài VFF đánh giá chính các thành viên của mình.
Trong trường hợp cụ thể của trận Đồng Nai gặp CLB Công an Hà Nội, chúng ta có một cơ hội để trả lời câu hỏi khó này. Nếu tổ VAR có can thiệp và bị phủ quyết, chúng ta sẽ biết rằng vấn đề nằm ở trọng tài chính. Nếu tổ VAR không can thiệp, chúng ta sẽ biết rằng vấn đề nằm ở quy trình VAR. Trong cả hai trường hợp, chúng ta đều học được điều gì đó về hệ thống.
Vấn đề là: liệu chúng ta có được biết hay không?
Theo thông lệ, chúng ta sẽ không được biết. Chúng ta sẽ chỉ thấy danh sách trọng tài ở các vòng đấu tiếp theo, và tự suy luận. Như ông Dương Vũ Lâm đã gợi ý: "Nếu họ không được phân công ở các vòng đấu liền kề vòng đấu vừa diễn ra, khả năng cao là họ đang bị kỷ luật".
Đây là một cách suy luận thông minh, nhưng nó cũng là một dấu hiệu của sự yếu kém trong truyền thông của bóng đá Việt Nam. Một nền bóng đá chuyên nghiệp thực sự sẽ không cần phải suy luận. Nó sẽ có một trang web công khai về các án phạt trọng tài. Nó sẽ có một báo cáo định kỳ về hiệu suất của các trọng tài. Nó sẽ có một kênh đối thoại với người hâm mộ về các quyết định gây tranh cãi.
Chúng ta chưa có những thứ ấy. Và đó là một phần của vấn đề.
Có thể có người phản bác: "Công khai án phạt trọng tài sẽ làm giảm uy tín của trọng tài trên sân". Đây là một lập luận quen thuộc, và nó có một phần sự thật. Trọng tài cần uy quyền để điều khiển trận đấu. Nếu uy quyền ấy bị bào mòn bởi sự công khai, chất lượng trọng tài có thể bị ảnh hưởng.
Nhưng tôi cho rằng đây là một sự đánh đổi sai. Uy quyền của trọng tài không đến từ sự bí ẩn. Nó đến từ sự nhất quán. Một trọng tài được tôn trọng không phải vì người ta không biết gì về ông ấy, mà vì người ta tin rằng ông ấy sẽ đưa ra quyết định đúng. Và niềm tin ấy chỉ có thể được xây dựng thông qua sự minh bạch, không phải thông qua sự im lặng.
Nếu người hâm mộ biết rằng một trọng tài đã bị treo còi vì một lỗi nghiêm trọng, họ sẽ tin tưởng hơn vào hệ thống. Họ sẽ biết rằng có một cơ chế tự sửa chữa đang vận hành. Ngược lại, khi họ chỉ thấy cầu thủ bị phạt mà không thấy trọng tài bị phạt, họ sẽ tin rằng hệ thống đang bảo vệ người trong cuộc. Và niềm tin ấy, một khi đã mất, sẽ khó lấy lại.
Cổ động viên không chết, họ chỉ chuyển sang chiếc ghế trống để nhìn sân lâu hơn. Họ không cần một sân vận động đầy ắp. Họ cần một sân vận động công bằng. Và công bằng, trong bóng đá, bắt đầu từ những điều nhỏ nhặt nhất: từ một thẻ đỏ được rút đúng lúc, từ một án phạt được công bố đúng cách, từ một trọng tài được đánh giá đúng mức.
Tôi không biết kết quả cuối cùng của câu chuyện này là gì. Có thể tổ VAR sẽ bị xử lý. Có thể trọng tài Lê Vũ Linh sẽ bị treo còi một vài vòng. Có thể Huỳnh Tấn Sinh sẽ bị treo giò vì lỗi đá nguội. Có thể Lê Văn Sơn cũng sẽ bị xử lý vì pha chỏ.
Nhưng tôi biết một điều: nếu cách xử lý vẫn là cách xử lý cũ - công khai với cầu thủ, im lặng với trọng tài - thì vấn đề sẽ không được giải quyết. Nó sẽ chỉ được trì hoãn. Và trong bóng đá, trì hoãn không bao giờ là một chiến lược. Nó chỉ là một cách để kéo dài nỗi đau.
Chức vô địch là một vòng tay, nhưng vòng tay đẹp nhất là khi sân cỏ ôm lấy những kẻ thất bại. Và điều đó chỉ có thể xảy ra nếu những kẻ thất bại tin rằng họ đã thất bại một cách công bằng. Trong trận Đồng Nai gặp CLB Công an Hà Nội, có những cầu thủ đã thất bại. Nhưng câu hỏi thật sự là: liệu họ có tin rằng thất bại ấy là công bằng hay không?
Tôi không có câu trả lời cho câu hỏi ấy. Và có lẽ, chẳng ai có. Nhưng tôi biết rằng bóng đá Việt Nam cần phải trả lời nó - không phải bằng một thông cáo báo chí, mà bằng một cơ chế thật sự minh bạch.
Bởi vì trong bóng đá, cũng như trong cuộc đời, điều quan trọng nhất không phải là phạm lỗi hay không, mà là sau khi phạm lỗi, chúng ta có dám nhìn thẳng vào gương hay không.