Đội hình đầu tiên của Zidane: Jacquet và bốn gương mặt mới, Mbappe vẫn đeo băng thủ quân

Đội hình đầu tiên của Zidane: Jacquet và bốn gương mặt mới, Mbappe vẫn đeo băng thủ quân

Paris, ngày 18 tháng Chín. Danh sách 23 cầu thủ của đội tuyển Pháp cho loạt trận Nations League được công bố. Trong đó có năm cái tên lần đầu tiên chạm tới cấp độ đội tuyển quốc gia: thủ môn Restes, hậu vệ Jeremy Jacquet của Liverpool, hậu vệ Andy Diouf, tiền vệ Da Cunha và tiền đạo Lepaul. Kylian Mbappe, người đã ghi 66 bàn cho Les Bleus, tiếp tục đeo băng đội trưởng.

Tôi ngồi nghe phần hỏi đáp, và điều đọng lại không phải năm cái tên mới. Điều đọng lại là một câu của Zidane: không có sự đứt gãy nào với quá khứ, đây là sự tiếp nối những ý tưởng của tôi.

Khi truyền thông mới ồn ào gõ cửa, tôi vẫn nghe thấy tiếng trống cũ từ khán đài. Và tiếng trống ở đây không gõ nhịp của một cuộc cách mạng. Nó gõ nhịp của một người đàn ông 54 tuổi, vừa được giao đội tuyển Pháp tới World Cup 2030, đang cố làm điều khó nhất trong nghề: đổi mới mà không gây tiếng động.

Một băng ghế được trao cho người biết cách đứng yên

Zinedine Zidane thay Didier Deschamps. Đó là thông tin đã được biết từ trước. Điều đáng nói nằm ở chỗ khác: bản hợp đồng kéo dài tới kỳ World Cup diễn ra vào tháng Bảy năm 2030, và ban lãnh đạo liên đoàn nói rõ chu kỳ này được dựng lên để hướng tới Euro 2028 rồi tới ngày hội lớn cuối thập kỷ.

Nghĩa là Zidane được trao thời gian. Nhưng ông không được trao sự kiên nhẫn.

Nước Pháp bước vào chu kỳ mới với một nền tảng mà bất kỳ huấn luyện viên nào cũng phải ghen tị: vô địch thế giới năm 2026, á quân năm 2026, và mới nhất là một suất bán kết ở giải đấu lớn vừa qua. Ba kỳ liên tiếp đi sâu. Nhưng chỉ một lần chạm cúp. Cái cách giới truyền thông Pháp đặt vấn đề rất rõ: Zidane ở đây để biến những lần suýt thành những lần được.

Đó là một nhiệm vụ hoàn toàn khác với nhiệm vụ tái thiết. Với Deschamps, người ta hỏi đội tuyển có đi sâu được không. Với Zidane, người ta hỏi đội tuyển có thắng được không. Khoảng cách giữa hai câu hỏi đó rộng hơn nhiều so với vẻ ngoài của nó.

Năm gương mặt mới, và vị trí của họ mới là điều đáng đọc

Danh sách có 23 người. Năm người lần đầu được gọi. Nếu chỉ đọc con số, ta sẽ nghĩ đây là một cuộc thay máu. Nhưng hãy đọc vị trí.

Restes là thủ môn. Jacquet và Diouf là hậu vệ. Da Cunha là tiền vệ. Lepaul là tiền đạo. Năm vị trí, không vị trí nào nằm ở trục điều khiển trận đấu. Không một tiền vệ trung tâm cầm nhịp nào bị thay thế. Không một trung vệ trụ cột nào bị gạt ra. Những người mới được đưa vào ở rìa, còn lõi thì giữ nguyên.

Đây là mô thức tích hợp rủi ro thấp, và nó không phải sự ngẫu nhiên. Một huấn luyện viên vừa tiếp quản một đội tuyển đang ở đỉnh cao sẽ không ném một cầu thủ 20 tuổi vào chỗ quyết định nhịp độ. Ông ấy đặt cậu ấy ở nơi mà một sai lầm không kéo theo bàn thua, rồi quan sát cách cậu ấy phản ứng với áp lực của một buổi tập cấp đội tuyển.

Với người đã theo đội bóng qua nhiều mùa, kiểu danh sách này đọc ra được rất nhiều thứ. Nó nói rằng Zidane tin vào bộ khung hiện có. Nó nói rằng ông ấy đã có sẵn một ý tưởng về cách chơi, và ý tưởng đó không cần người mới để tồn tại.

Nhưng có một chi tiết khác đáng chú ý hơn cả: năm gương mặt mới tập trung ở hậu vệ và thủ môn, chứ không phải ở hàng công. Nước Pháp vốn nổi tiếng với việc sản sinh tiền đạo. Việc chu kỳ này mở ra bằng thủ môn và hậu vệ trẻ cho thấy một thay đổi âm thầm trong cấu trúc nguồn lực: chiều sâu ở tuyến dưới đang dày lên, và đó là thứ mà một đội bóng muốn đi tới trận cuối cùng của một giải đấu cần hơn là một tiền đạo thứ sáu.

Mbappe: sự ổn định và cái giá của nó

Kylian Mbappe tiếp tục là đội trưởng. Với 66 bàn thắng cho đội tuyển quốc gia, anh là chân sút số một trong lịch sử đội bóng. Việc giữ anh ở vị trí thủ quân là quyết định dễ hiểu nhất trong ngày hôm đó.

Nhưng một quyết định dễ hiểu vẫn có thể là một quyết định đắt.

Cấu trúc tấn công của Pháp gần như chắc chắn sẽ xoay quanh Mbappe. Anh là điểm đến cuối cùng của mọi đường bóng, là người đá phạt đền, là người mà cả khán đài nhìn vào khi tỷ số đang là 0-0 ở phút 70. Khi vai trò thủ quân được gắn thêm lên đôi vai đó, đội tuyển Pháp đặt toàn bộ bản sắc tâm lý của mình vào một con người duy nhất.

Tôi đã xem quá nhiều đội bóng sống và chết theo một cái tên để không gọi tên rủi ro này. Một chấn thương, một thẻ phạt, một giai đoạn phong độ đi xuống — bất kỳ điều nào cũng sẽ lan từ hàng công xuống tới phòng thay đồ. Không phải vì Mbappe yếu. Mà vì đội bóng đã dựng cấu trúc theo cách đó.

Hai khoảng trống không được nói nhiều

Aurelien Tchouameni vắng mặt. Lý do được nêu là đang được đưa trở lại từ từ sau chấn thương. Anh là mắt xích quan trọng nhất ở tuyến giữa theo mọi kịch bản chiến thuật mà Zidane từng sử dụng ở cấp câu lạc bộ. Việc anh không có mặt nghĩa là trục giữa — khu vực quyết định nhịp độ và khả năng kiểm soát thế trận — sẽ phải lắp ghép bằng những phương án mà huấn luyện viên chưa từng thử đủ lâu.

Marcus Thuram cũng vắng, và lần này không có lý do nào được đưa ra rõ ràng.

Cộng hai điều đó lại, ta thấy một điều thú vị: Zidane công bố đội hình đầu tiên mà chưa từng được thấy đội hình mạnh nhất của mình đá với nhau. Ông ấy chưa có một trận đấu nào để kiểm chứng. Trận đầu tiên sẽ diễn ra vào ngày 25 tháng Chín, trên sân khách ở Izmit gặp Thổ Nhĩ Kỳ.

Lịch thi đấu: không có chỗ cho sự chậm rãi

Loạt trận mở màn Nations League của Pháp gồm bốn trận: làm khách ở Thổ Nhĩ Kỳ, làm khách ở Bỉ, rồi tiếp Ý trên sân nhà, và tiếp Bỉ. Hai trận sân khách mở màn. Đó là kiểu lịch không cho một huấn luyện viên mới thời gian làm quen.

Với kinh nghiệm theo dõi nhiều chu kỳ đội tuyển, tôi luôn nhìn vào trận đầu tiên của một triều đại mới như nhìn vào lần chạm bóng đầu tiên của một cầu thủ trẻ. Nó không quyết định tất cả. Nhưng nó định hình cách người ta kể câu chuyện về cậu ấy trong nhiều tháng tiếp theo.

Điều bên ngoài hiểu sai

Cách kể phổ biến trên các nền tảng số rất dễ đoán: Zidane trở lại, nhà vua lên ngôi, một kỷ nguyên mới bắt đầu. Nhưng đọc kỹ bản danh sách sẽ thấy điều ngược lại.

Thứ nhất, sự tiếp nối rõ hơn sự thay đổi. Bộ khung được giữ, thủ quân được giữ, chỉ những vị trí rìa được luân chuyển. Đây là cách một người quản lý đội bóng giảm thiểu rủi ro chính trị trong cửa sổ đầu tiên, chứ không phải cách một người đến để đập đi xây lại.

Thứ hai, giới phân tích dữ liệu sẽ sớm đổ về với những con số về số phút, số đường chuyền, chỉ số kiểm soát bóng. Nhưng không có chỉ số nào đo được việc một hậu vệ 20 tuổi lần đầu bước vào phòng thay đồ đội tuyển quốc gia và ngồi cạnh người mà cậu ấy từng xem trên truyền hình. Khoảng cách giữa bảng dữ liệu và nhịp điệu thật của một đội bóng luôn nằm ở những thứ không được ghi lại.

Thứ ba, và đây là điểm ít ai để ý: gọi năm cầu thủ lần đầu vào một loạt trận Nations League — giải đấu chính thức, không phải giao hữu — là một hành động mang tính ràng buộc. Theo quy định của FIFA, một cầu thủ ra sân ở trận đấu chính thức cấp đội tuyển quốc gia sẽ gắn chặt với liên đoàn đó. Với một nền bóng đá có nhiều tài năng gốc nhập cư như Pháp, việc trao cơ hội ở trận chính thức là một cách giữ người.

Nói cách khác, bản danh sách này vừa là kế hoạch thể thao, vừa là một nước đi trên thị trường nhân lực quốc tế.

Và còn một điều nữa. Giới hạn 23 cầu thủ khiến một liên đoàn không thể gọi hết mọi tài năng đang có hai quốc tịch trong cùng một cửa sổ. Mỗi suất trao đi là một suất bị bỏ lại, và những người bị bỏ lại sẽ nằm trong tầm ngắm của các liên đoàn khác. Đây là trò chơi mà người hâm mộ ít khi nhìn thấy, nhưng nó diễn ra song song với mọi trận đấu.

Tôi học được cách đọc những cái tên mới từ một lần xấu hổ của chính mình. Tại World Cup ở Nga, tôi phát âm sai tên của Isco ba lần trong hiệp một và bị cộng đồng mạng nhắc đến suốt nhiều ngày. Tuần sau, tôi ngồi xem lại băng ghi hình vòng loại của 32 đội và ghi chú cách phát âm tên của 736 cầu thủ theo tiếng địa phương. Từ đó tôi hiểu: một cái tên không chỉ là âm tiết, mà là cả một con người.

Vì vậy, khi tôi viết về năm cầu thủ lần đầu khoác áo đội tuyển Pháp, tôi không viết về năm cái tên. Tôi viết về năm hành trình khác nhau vừa chạm tới cùng một điểm.

Rủi ro lớn nhất không nằm ở hàng thủ

Đọc toàn bộ bức tranh, rủi ro lớn nhất của chu kỳ này không phải là việc hai hậu vệ trẻ chưa từng chơi bóng ở cấp độ quốc tế. Đó là bài toán đã được đặt ra từ trước khi bóng lăn.

Một đội tuyển vừa đi tới bán kết ở giải đấu lớn nhất, vừa được dẫn dắt bởi một huấn luyện viên có ba chức vô địch châu Âu liên tiếp ở cấp câu lạc bộ, vừa sở hữu chân sút vĩ đại nhất lịch sử, sẽ bước vào trận đầu tiên với kỳ vọng rằng họ phải thắng. Mọi kết quả khác đều bị coi là thất bại. Đó là nghịch lý của những đội bóng thành công: càng giỏi, người ta càng ít tha thứ.

Hợp đồng tới năm 2030 cho Zidane thời gian về mặt giấy tờ. Nhưng dư luận không đọc hợp đồng. Dư luận đọc tỷ số.

Điều tôi chờ ở trận đấu ngày 25 tháng Chín

Tôi đến sân không phải để ghi bàn, mà để giữ nhịp cho những câu chuyện. Và câu chuyện ở đây không phải là liệu Zidane có thành công. Câu chuyện là liệu một đội tuyển đã quen với việc đi thật sâu có học được cách kết thúc hành trình hay không.

Tôi sẽ nhìn vào ba thứ ở trận gặp Thổ Nhĩ Kỳ. Thứ nhất, cách Pháp tổ chức tuyến giữa khi không có người cầm nhịp quen thuộc. Thứ hai, vị trí xuất phát của Jacquet và Diouf — họ đứng ở đâu trong thế trận phòng ngự, và điều đó nói gì về ý định chơi bóng cao hay thấp. Thứ ba, cách Mbappe mang băng đội trưởng khi đội bóng bế tắc.

Ba câu hỏi đó không cần bảng dữ liệu. Chúng cần một người ngồi đủ lâu và nhìn kỹ.

Mỗi kỳ chuyển nhượng là một cuộc chia ly, nhưng trái tim đội bóng thì không bao giờ ra đi. Một bản danh sách mới với năm gương mặt lạ không xóa đi những gì đã có. Nó chỉ hỏi một điều đơn giản: nhịp đánh tiếp theo sẽ do ai giữ?